#TARTIŞMA/YORUM,ELEŞTİRİ/KRİTİK/FİKİR,DİPLOMASİ/ANALİZ

Batı ile artan çatışmaların ortasında, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te düzenlenecek önemli bir zirveyle dikkatini doğuya, ülkesinin bölgedeki konumunu yeniden tesis etmeye çeviriyor.
Bu olay, Kremlin lideri için giderek artan zorluklarla dolu bir dönemde meydana geldi; Rus ekonomisi Batı yaptırımları ve Ukrayna'ya yönelik insansız hava aracı saldırıları nedeniyle kötü durumda, Kremlin'in müttefiki İran savaştan muzdarip ve Suriye ve Venezuela gibi eski uydu devletlerin liderleri Moskova'nın sessizliği içinde görevden uzaklaştırılıyor.
Putin, 31 Ağustos'ta başlayacak iki günlük Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞÖÖ) zirvesi kapsamında İran Cumhurbaşkanı Mesud Peşkin ve Çin lideri Xi Jinping'in yanı sıra en az yedi liderle daha ikili görüşmeler gerçekleştirecek. ŞÖÖ bu yıl 25. yıl dönümünü kutluyor.
Putin'in ayrıca Hindistan Başbakanı Narendra Modi ve Şanghay İşbirliği Örgütü üyesi olmayan Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ikili görüşmeler yapması bekleniyor.
Kremlin yetkilileri, Putin'in Moskova'nın Rusya'yı bölgedeki Batı etkisine meydan okuyan bir güç olarak gösterme çabası kapsamında en az dokuz ikili görüşme yapmayı planladığını söyledi.
Putin ve Xi Jinping, Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) toplantılarını sıklıkla bölgedeki Batı etkisine birlikte meydan okumanın bir aracı olarak kullandılar. Xi, 30 Ağustos'un geç saatlerinde Kırgızistan'ın başkentine geldi ve Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadyr Japarov ile ilk görüşmesini gerçekleştirdi.
Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) grubuna Rusya, İran, Hindistan ve Çin'in yanı sıra Belarus, Kazakistan, Kırgızistan, Pakistan, Özbekistan ve Tacikistan da dahildir. Elbette tüm üyeler müttefik değildir ve nükleer silahlı Pakistan ve Hindistan sık sık birbirleriyle savaşın eşiğinde bulunurlar.
Örgüt 1996 yılında "Şanghay Beşlisi" olarak kuruldu, ancak 2001 yılında bölgedeki diğer ülkelere doğru genişlemeye başladı.
Putin ve Pezeshkian'ın yüz yüze görüşmesi
Moskova ve Tahran, Batı'nın ağır yaptırımları altında kalmaya devam ediyor; Rusya, Şubat 2022'deki Ukrayna'ya yönelik topyekün işgali nedeniyle, İran ise Ortadoğu'daki aşırılıkçı hareketlere verdiği destek ve nükleer silah edinme girişimleri de dahil olmak üzere bir dizi başka yaptırım altında bulunuyor.
Kiev ve Batı, İran'dan Ukrayna'daki savaşta kullanılmak üzere Rusya'ya Şahed savaş uçakları sağlamayı durdurmasını talep ederken, ABD yetkilileri Radio Free Europe/Radio Liberty'ye Rusya'nın İran'a Ortadoğu'daki ABD birliklerine ve askeri tesislerine saldırmak için hedefleme bilgileri sağladığını söyleyerek Washington Post'un bir raporunu doğruladı .
Putin'in dış politika danışmanı Yuri Ushakov, Putin ve Pezeshkiyan arasındaki görüşmelerde "ana konulardan birinin" Orta Doğu krizi olacağını söyledi.
"Orta Doğu'daki mevcut gergin atmosfer ve İran'la yaşanan durum göz önüne alındığında, bu toplantının ne kadar önemli olduğunu biliyorsunuz," diye ekledi.
Gündemde ayrıca Tahran ile Rusya'nın devlete ait nükleer şirketi Rosatom arasında İran'da dört nükleer santral inşa edilmesi için yapılacak 25 milyar dolarlık anlaşma da yer alacak.

Şanghay İşbirliği Örgütü (SCO) ülkelerinin liderleri 2025 yılında Çin'in Tianjin kentinde bir zirveye katılacak.
İngiltere merkezli analist ve MidEast Strategy'nin kurucusu Nasser al-Tamimi, sosyal medyada bunun izole edilmiş İran'a birçok yönden yardımcı olabileceğini, "ancak yalnızca belli bir noktaya kadar" diye yazdı.
"Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ), İran'a daha geniş siyasi destek sağlıyor, uluslararası izolasyonunu azaltmasına yardımcı oluyor ve yuan, ruble ve diğer ulusal para birimleriyle ticaret ve ödeme olanaklarını genişletiyor. Böylece, Tahran'ın Batı finans sistemine olan bağımlılığını bir nebze azaltabilir," diye belirtiyor.
"Ancak Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ), ABD yaptırımlarına karşı ekonomik bir kalkan değil. Tam olarak gelişmiş bir alternatif finansal mimariye sahip değil, ikincil yaptırımlara tabi büyük bankalar ve şirketler için güvenilir bir koruma sağlamıyor ve Çin veya Hindistan'ı İran adına yüksek ekonomik maliyetleri üstlenmeye zorlayamıyor," diyor Nasser el-Tamimi.
Ermenistan'da potansiyel olarak gergin bir toplantı
Türkiye'nin yanı sıra, üye olmayan diğer devletler, katılımcı ve gözlemci devletler arasında Ermenistan, Azerbaycan, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ve Moskova ile işbirliği yapan çeşitli uluslararası kuruluşların başkanları yer almaktadır.
Putin ayrıca Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile de görüşmeyi planlıyor. Ermenistan uzun zamandır Rusya'nın müttefikiydi, ancak ülkenin Batı'ya yakınlaşma çabaları Moskova'yı kızdırdı.
Ermenistan polisi, ülkenin ikinci büyük muhalefet partisinin lideri olan eski cumhurbaşkanı Robert Koçaryan'ı 25 Ağustos'ta yolsuzlukla ilgili suçlamalarla tutukladığından beri iki ülke arasındaki gerilim tırmandı.
71 yaşındaki Koçaryan, 1998'den 2008'e kadar Ermenistan'ın cumhurbaşkanlığını yaptı. Şu anda, Haziran ayındaki son parlamento seçimlerinde üçüncü sırada yer alan ve Moskova yanlısı olarak kabul edilen Ermenistan Birliği partisinin liderliğini yürütüyor.
Erivan, Avrupa Birliği'ne katılma arzusuna ilişkin son açıklamalarıyla da Moskova'yı kızdırdı.
Ushakov, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan'ı da içeren beş üyeli ticaret bloğu olan Avrupa Ekonomik Topluluğu'nda (AET) iş birliğinden büyük ölçüde faydalanırken Ermenistan'ın Avrupa Birliği üyesi olmayı hedefleyemeyeceğine inanıyoruz," dedi.
Bişkek'teki etkinliğin ardından Putin, 1-4 Eylül tarihleri arasında Rusya'nın Pasifik kıyısında düzenlenecek Doğu Ekonomik Forumu'na katılmak üzere Vladivostok'a gitmeyi planlıyor.
Ayrıca Endonezya Cumhurbaşkanı ve Moğolistan Başbakanı da dahil olmak üzere çeşitli ülkelerin liderleriyle görüşmesi bekleniyor.
 
Makale, Reuters'tan alınan bilgilere dayanarak hazırlanmıştır.
Kaynak:31 Ağustos 2026, 
Not: yazıda geçen ifadeler tarihistan'ın yayın politikasını yansıtmayabilir.