#KONUK YAZAR,ELEŞTİRİ/KRİTİK/FİKİR,DİPLOMASİ/ANALİZ

"Mekke Savunma İttifakı", Orta Koridor ve savunma sanayinin hızlı gelişimi, Türkiye'nin yeni stratejisinin temel direkleri olmaya başladı... Ege ve Doğu Akdeniz'de Yunanistan ile yaşanan çatışma, Türkiye'nin yükselen askeri-siyasi gücü için en hassas sınav alanlarından biri olmaya devam ediyor...
Türkiye'nin son yıllarda savunma, diplomasi ve bölgesel iş birliği alanlarında attığı ilkeli ve kararlı adımlar büyük ilgi çekmektedir. Çünkü bu adımlar, resmi Ankara'nın sadece Türkiye'nin ulusal güvenlik kapasitesini güçlendirmekle kalmayıp, Avrasya ve Orta Doğu'da yeni bir güç dengesinin şekillenmesinde daha aktif bir rol oynamaya çalıştığını da göstermektedir.
Ayrıca, Türkiye'nin savunma harcamalarındaki keskin artış, Pakistan ve Suudi Arabistan ile güvenlik iş birliğinin derinleştirilmesi ve Şanghay İşbirliği Örgütü'ndeki aktif rolünün, resmi Ankara'nın yeni stratejisinin tamamlayıcı yönleri olduğu da belirtilmelidir. Türkiye Cumhurbaş Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın açıklamasına göre, resmi Ankara önümüzdeki üç yılda savunma harcamalarını yüzde 229 oranında artırmayı planlıyor. Bu sadece askeri bütçede bir artış değil, aynı zamanda Türkiye'nin uzun vadeli stratejik önceliklerinde bir değişime işaret eden ciddi bir mesajdır.
Önemli olan nokta şu ki, resmi Ankara, özellikle askeri savunma sanayinde, yerli teknolojilerin geliştirilmesine ve yüksek katma değerli ürünlerin üretiminin genişletilmesine öncelik veriyor. Başka bir deyişle, Türkiye, yabancı silah ve teknolojiye olan bağımlılığını azaltırken, bölgesel bir askeri-teknolojik güç merkezi olma yolunda ilerlemeye devam ediyor. Bu bağlamda, savunma sanayine yapılan yatırımların artırılması, Türkiye'nin insansız hava araçları, füze sistemleri, askeri elektronik, hava savunma sistemleri ve diğer stratejik teknolojilerdeki yeteneklerini daha da genişletebilir.
 
Aynı zamanda, bu sürecin bir diğer önemli yönü de Pakistan ve Suudi Arabistan ile güvenlik iş birliğinin derinleştirilmesidir. Bu bağlamda, bu üç ülkenin dışişleri bakanları, askeri savunma ittifakı çerçevesinde varılan anlaşmaları daha yoğun bir şekilde görüşmeyi tercih etmektedirler. Dolayısıyla, askeri savunma kapasitelerinin güçlendirilmesi, ortak faaliyetlerin artırılması ve savunma sanayinde iş birliğinin genişletilmesine ilişkin anlaşma, yeni bir bölgesel güvenlik mimarisinin oluşturulması açısından da dikkat çekmektedir.
Elbette, "Mekke İttifakı" çerçevesinde bu iş birliğinin gelişmesi, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki ilişkilerin sadece siyasi ve ekonomik nitelikte olmadığını göstermektedir. Çünkü şu anda ortak faaliyetlerin güvenlik alanında da daha koordineli bir nitelik kazanmaya başladığı gözlemlenmektedir. Ve burada en önemli konulardan biri, yeni ittifakın yakın gelecekte ne kadar genişleyebileceğiyle doğrudan ilgilidir.
Mesele şu ki, mevcut aşamada temel hedeflerden biri, bu üç ülke arasında savunma sanayi, askeri tatbikatlar, istihbarat alışverişi ve güvenlik alanlarında koordinasyonu derinleştirmektir. Bu nedenle, bu önemli ve yeni askeri-siyasi format, Orta Doğu ve Güney Asya'daki güç dengesini doğrudan etkileyebilecek yeni bir platform haline gelebilir. Ve bu "Mekke ittifakının" bu kadar hızlı güçlenmesi, bazı küresel siyasi merkezleri ciddi şekilde endişelendirmeye başlamıştır bile.
Tüm bunlara paralel olarak, Türkiye'nin Orta Asya ve Avrasya yönündeki aktifleşmesi küresel rekabeti daha da genişletiyor. Bu bağlamda, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Şanghay İşbirliği Örgütü'nün "SCO+" formatında, resmi Ankara'nın bölgesel çatışmaların çözümünde siyasi diyalog ve diplomasi yoluyla sorumluluk paylaşmaya hazır olduğunu belirtti. Bu da resmi Ankara'nın Türkiye'yi sadece NATO çerçevesinde faaliyet gösteren bir devlet olarak sunmadığını gösteriyor.
 
Öte yandan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Şanghay İşbirliği Örgütü'nün çok kutuplu bir dünyanın oluşumundaki artan rolüne özel önem vermesi hiç de tesadüf değildir. Dolayısıyla, bir yandan resmi Ankara, NATO üyesi olarak Batı güvenlik sistemindeki konumunu korurken, diğer yandan Rusya, Çin, Orta Asya ve Orta Doğu ülkeleri de dahil olmak üzere çeşitli güç merkezleriyle ilişkilerini daha da genişletmektedir.
Elbette, resmi Ankara'nın bu stratejisinin merkezinde, jeoekonomik ve jeopolitik açıdan Türkiye için büyük önem taşıyan Orta Koridor yer almaktadır. Dolayısıyla, Azerbaycan'dan geçen bu ulaşım hattının Çin'in "Tek Kemer, Tek Yol" girişimiyle bağlantısı, Türkiye'nin Orta Asya ile Avrupa kıtası arasında ana transit noktalarından biri haline gelmesi için fırsatlar yaratmaktadır. Ve bu bağlamda, Orta Koridor aslında Türkiye için sadece jeoekonomik bir proje değildir.
Mesele şu ki, bu rota Türkiye'nin Orta Asya'ya erişimini, enerji ve lojistik kapasitesini, Azerbaycan ile stratejik ilişkilerini ve Avrupa ile Asya arasındaki jeopolitik önemini artırıyor. Ancak Türkiye'nin jeostratejik gücündeki artış, Ege ve Doğu Akdeniz'de resmi Ankara ile Yunanistan arasındaki temel çelişkileri ortadan kaldırmıyor. Ve bu, resmi Ankara'nın yakın gelecekte daha yoğun bir şekilde aşması gerekebilecek önemli sorunlar arasında yer alıyor.
Yunanistan Başbakanı Kyriakos Mitsotakis'in Türkiye ile iyi ilişkiler kurma isteğini dile getirdiğini de belirtmekte fayda var. Ancak, iki ülke arasındaki temel anlaşmazlığın Ege ve Doğu Akdeniz'deki kontrol bölgelerinin sınırlandırılması konusunda olduğunu vurguladı. Resmi Atina ise, Yunanistan'ın ihtilaf konusu olarak görmediği ve Türkiye tarafından gündeme getirilen konuları görüşme niyetinde olmadığını söylüyor.
Aynı zamanda Yunanistan, karasularını 12 deniz miline kadar genişletme hakkını da talep ediyor. Bu nokta, Türkiye'nin hızla büyüyen askeri potansiyeli bağlamında özellikle önem taşıyor. Çünkü Türkiye ve Yunanistan arasında devam eden siyasi ve diplomatik diyaloğa rağmen, Ege ve Doğu Akdeniz havzalarındaki enerji kaynakları, kıta sahanlığı ve deniz yetki alanları jeostratejik rekabetin ana kaynaklarından biri olmaya devam ediyor.
 
Tüm bunların sonucunda, Türkiye'nin önünde tamamen yeni bir jeopolitik durum oluşuyor. Dolayısıyla, resmi Ankara aynı anda üç yönde ilerliyor. Yani, Türkiye savunma sanayini ve askeri potansiyelini güçlendiriyor. Orta Doğu'da Pakistan ve Suudi Arabistan ile güvenlik iş birliğini derinleştiriyor. Avrasya yönünde ise Şanghay İşbirliği Örgütü (SCO) ve Orta Koridor gibi önemli jeopolitik platformlar aracılığıyla etkisini daha da genişletiyor.
İlginç bir şekilde, bu stratejinin temel özelliği, Türkiye'nin herhangi bir güç merkezine tamamen bağlı kalmadan, çeşitli jeopolitik kutuplarla paralel olarak çalışmasıdır. Böylece Ankara, nominal olarak NATO üyeliğini sürdürmekte ve Batı ile ilişkilerini devam ettirmektedir. Aynı zamanda Çin ve Orta Asya ülkeleriyle ekonomik ilişkilerini genişletmekte ve Orta Doğu'da Türkiye'nin bölgesel güvenlik mekanizmalarını yeniden şekillendirmeye çalışmaktadır.
Bu bağlamda, savunma harcamalarını yüzde 229 oranında artırma ve bölgesel güvenlik iş birliğini genişletme planı somut projelerle desteklenirse, Türkiye'nin askeri ve siyasi ağırlığının önümüzdeki yıllarda daha da artacağından hiç şüphe yoktur. Bu durumda Türkiye, sadece bölgesel bir güç olmaktan çıkıp, farklı jeopolitik alanları birbirine bağlayan ve ayrı güç merkezleri arasında geniş manevra olanaklarına sahip önemli bir jeostratejik aktör statüsünü de kazanabilir.
Görüldüğü üzere, “Mekke Savunma İttifakı”, Orta Koridor ve savunma sanayinin hızlı gelişimi, resmi Ankara'nın yeni stratejisinin temel direkleri olmaya başlamıştır. Tüm bunlara paralel olarak, Ege ve Doğu Akdeniz'deki Yunanistan ile yaşanan çatışma, Türkiye'nin yükselen askeri-siyasi gücü için en hassas test alanlarından biri olmaya devam etmektedir. Bu bağlamda, resmi Ankara için şu anki en önemli konu, askeri kapasitesini artırmanın yanı sıra, gücünü siyasi ve diplomatik bir etki aracı haline getirmektir. Ve bu durumda, resmi Ankara'nın çeşitli bölgesel krizlerde Türkiye'yi alternatif bir güvenlik merkezi olarak teyit etme fırsatları da önemli ölçüde genişleyecektir.
Elçin XALIDBEYLİ,
Siyaset uzmanı,
"Yeni Musavat" Medya Grubu

Kaynak: Yazı ilk olarak 7 Eylül 2026 tarihinde yayınlanmıştır. Yazıda geçen ifadeler yazarının kişisel görüşleridir.